maandag 10 december 2007

Runen


De oudst bekende runenreeks of verzameling runen is het Oude Futhark. Soms wordt gesproken van het Algemene Germaanse Futhark of de Lange Runenreeks(een misleidende naam, want latere reeksen zijn langer). Evenals het Griekse alfabet bevat de reeks 24 runentekens in een specifieke volgorde. Eigenlijk vormen de runen geen 'alfabet'. Het woord alfabet of, minder bekend, abecedarium betekent een reeks tekens die net als het Griekse, Hebreeuwse, Romeinse en Gaelische alfabet beginnen met de tekens alpha en bèta of hun equivalenten A, B enz. letterreeksen met een andere volgorde hebben een andere naam.


De runenreeks begint met de letters F, U, Th, A, R, K en daarom zijn runische alfabetten bekend als futharks. Maar of we de reeks nu een alfabet of een futhark noemen, de runen zijn veel meer dan fonetische tekens voor de uitwisseling van informatie. Elke rune is een strak omlijnd concept met een symbolische betekenis. Linguistisch heeft het woord rune een mysterieuze bijbetekenis. Men gelooft dat het woord afkomstig is van de Indo-Europese wortel ru, die iets mysterieus of geheims betekent. Het woord zelf heeft associaties met de zorgvuldig bewaarde geheimen van spiritualiteit en magie. Het Oud-Germaanse woord runa, dat fluisteraar betekende, verwees naar 'iemand die weet', een 'wijze vrouw' of 'slimme man'. In het vroege Angelsaksische gedicht Beowulf wordt de adviseur van de koning een runwita genoemd, een wijze man die geheimen kent (en bewaart). Woorden als run komen voor in andere oude talen van Noord-Europa, waar ze verband houden met woorden die 'fluisteren' betekenen. Het Oud-Noorse woord run betekent dan ook een 'geheim of mysterie'. Soortgelijke woorden met dezelfde betekenis rhin en rùn komen voor in het Midden-Welsh en het Oud-Iers. In het Duits heeft het woord Raunn ook verbinden met geheimhouding en mysterie. Het Schotse dialectwoord roun betekent 'fluisteren' of 'veel praten en vaak over één ding'. De bestuurders van het Angelsaksische Engeland noemden hun besprekingen runes en waarschijnlijk gebruikten ze runen om moeilijke beslissingen te nemen. Bijzondere plaatsen waar runen werden geconsulteerd, zouden ook speciale krachten hebben. In 1215 werd de Magna Charta, die de burgers van Engeland bepaalde burgerrechten verleende, bekrachtigd op een plaats die traditioneel werd gebruikt voor koninklijke bijeenkomsten en die Runnymede werd genoemd, 'Weide van de runen'. We zouden kunnen denken dat het mysterieuze element van runen niets meer is dan het ontzag dat ongeletterden hadden voor geheimen of voor geschreven tekst. Maar oude geschriften tonen ons een terugkerende band met huidige magie. In Groot-Brittanië speelt de 'boom van runen', de lijsterbes, een belangrijke rol bij magische bescherming. In Schotland worden de rode bessen rowns genoemd en de oude Schotse spreuk Rowan tree and red treid gar the wichtches tyne their speed (Lijsterbessenboom en rode draad laten de heksen hun snelheid verliezen) benadrukt de magische kracht van de runenboom tegen zwarte magie en ongeluk. Een rune is letterlijk een mysterie dat de geheimen van de innerlijke structuur van het bestaan bevat. Elk teken dat we een rune noemen, is een opslagplaats van kennis en betekenis. Maar we hebben alleen toegang tot deze wijsheid na bestudering van runenkracht in al haar aspecten. Voor de runen meester drukt elke rune een eeuwige realiteit uit die we ervaren in de specifieke voorwerpen of processen die deze karakteriseert. Als we de runen symbolisch gebruiken, zijn het parallellen van de werkelijkheid, waarin elk runisch teken eens specifieke reeks gebeurtenissen vertegenwoordigt en beschrijft. In tegenstelling tot de soorten symbolen die in andere spirituele tradities worden gebruikt, is het runensysteem dynamisch, flexibel, creatief en open voor verdere ontwikkeling. De runen zijn op verschillende niveaus te begrijpen. Op het meest oppervlakkige niveau liggen de archetypische betekenissen vast. Maar de werkelijkheid is in wezen veranderlijk en daarom reageren de runen, telkens als ze worden gebruikt, op een nieuwe manier op deze fundamentele werkelijkheid. Elke nieuwe dag brengt nieuwe ervaring en nieuwe relaties. Een enkele tijd en plaats kan precies als een andere zijn en daarom wordt de werking van de runische archetypen constant op nieuwe manieren uitgedrukt. Op het diepste niveau stemmen al deze nieuwe ervaring overeen met de brede patronen die het bestaan leiden en bepalen hoe dingen gebeuren. De runen weerspiegelen deze diepe realiteit ook, want ze zijn zichtbare tekens van deze onderliggende patronen. Het nut van de runen ligt dan ook niet alleen in hun afzonderlijke betekenis, maar ook in hun vermogen op een groot aantal manieren gecombineerd te worden en betekenissen te geven die onderliggende realiteiten weerspiegelen.

Bron: http://users.pandora.be/fehluna/runen.htm

runenschrift :www.nvu.info/schart/3.html

zondag 9 december 2007

Wagner en de literatuur en muziek

In de literatuur van het Nederlandse fin de siècle heeft Wagner grote invloed gehad, zozeer zelfs, dat er gesproken kan worden van een zogeheten Wagnercultus. Zijn muziek was zo heftig, pompeus en opzwepend, dat ze in literatuur voor krankzinnigen bestemd is. Literatoren zagen de componist als 'de gids voor het labyrint van de menselijke ziel', die het gestoorde los kan maken in de mens. Een goed voorbeeld daarvan kan worden aangetroffen in het korte verhaal De binocle (1920) van Louis Couperus, waarin de muziek van Wagner een man ertoe drijft een zware binocle te gooien op het hoofd van een kale man, die in het concertgebouw onder het balkon zit waarop de hoofdpersoon naar een uitvoering van Wagner luistert.


Wagner liet de klassieke muziek in een heel andere staat achter dan hij deze aantrof. Harmonieën die voor zijn tijd niemand had durven proberen, opera's die in bijna niets leken op wat er voor die tijd onder die naam bekend stond, orkestraties en melodieën die niemand eerder had geprobeerd, oerthema's uit de mythologie met een universele geldigheid en aantrekkingskracht. Wagner introduceerde ook in zijn 'Ring' het idee van het Leitmotiv (de gebruikelijke term, Wagner sprak zelf echter altijd over Gefühlsmoment), een fragmentje, melodische lijn of thema dat voor een bepaald idee of persoon staat. Hierdoor gaat de muziek een eigen leven leiden naast de tekst; de hoofdpersoon zweert op het toneel mondeling trouw, maar het orkest gromt onder het toneel al over 'verraad'; Wodan heeft het over een contract en het orkest onderstreept dit met het thema van zijn speer waarin de runen van het verdrag staan gegrift. De motieven muteren langzaam naarmate hun rol verandert of anders wordt toegepast. Dit maakt het bijwonen van een opvoering van de Ring (4 avondvullende opera's !) tot een volstrekt unieke ervaring waarin de luisteraar geheel wordt ondergedompeld. Het vergt wel grote volharding om tot een dergelijke appreciatie van de kunst van deze componist te komen. Voor beginners zijn misschien de Vliegende Hollander en Lohengrin goede eerste keuzen. Wagner heeft ook een grote invloed gehad op de cultuurfilosofie van Friedrich Nietzsche, die aanvankelijk idolaat van hem was, maar zich later rigoureus van Wagner afkeerde.

Bron :http://nl.wikipedia.org/wiki/Richard_Wagner

zaterdag 8 december 2007

Richard Wagner


Die Walküre is de tweede van vier opera's van Richard Wagner (1813-1883), die tezamen de cyclus 'Der Ring des Nibelungen' vormen. Deze cyclus van vier erg lange opera's vol dramatiek, gebaseerd op een middeleeuwse volksvertelling, maakte Wagner wereldberoemd.Die Walküre wordt gespeeld op de eerste dag van het 3-daagse operaspektakel 'Der Ring des Nibelungen'. De totale cyclus duurt ruim 12½ (!) uur.
Ook voor deze opera schreef Wagner zelf het libretto (de teksten) en componeerde de muziek. De opera ging een jaar na de openingsopera Das Rheingold, in 1870 in première. In 1871 had Wagner het plan om een speciaal theater te bouwen voor de uitvoering van zijn operacyclus in het plaatsje Bayreuth. Vijf jaar later, in 1876, werd het theater, nu bekend als het Bayreuth Festspielhaus, in gebruik genomen met een integrale uitvoering van de operacyclus. Tot op de dag van vandaag wordt de operacyclus elk jaar in zijn totaliteit uitgevoerd tijdens de Bayreuther Festspiele. 100 jaar later heeft dirigent Pierre Boulez met het Orkest van de Bayreuther Festspiele deze cyclus in Bayreuth in zijn totaliteit uitgevoerd. De theaterproductie was in handen van Partrick Chéreau, regisseur Brian Large heeft het geheel op videoband vastgelegd. Het was de eerste keer dat de totale Ring in een moderne enscenering werd vastgelegd op video.
Boulez geeft met orkest en zangers een zeer gedegen en boeiende uitvoering van dit zware werk.Voor Wagner was de Ring niet zomaar een opera zoals we die kennen in de klassieke zin des woords. Het is een pompeuze combinatie van muziek, drama, poëzie en theater.

Bron: www.dvd-home.nl/review/divers/walkure.htm

vrijdag 7 december 2007

Nicolaas van Myra



Oorspronkelijk was Sint-Nicolaas bisschop van Myra; een havenstad in Klein-Azië. Maar nadat de Turken de stad veroverden, is de goedheiligman verhuisd. Hij was toen overigens al een paar honderd jaar dood.

De traditie wil dat Sinterklaas uit Spanje komt, maar de meeste volwassenen weten inmiddels wel beter. Sint-Nicolaas was bisschop van Myra; een stad aan de Lycische kust, iets ten westen van de badplaats Antalya. In zijn tijd viel Lycië nog onder het Griekse deel van het Byzantijnse Rijk, nu Turkije. Myra was één van de belangrijkste steden in dit gebied. Een rijke havenstad.

Geliefd
Bisschop Nicolaas was tijdens zijn leven al een zeer geliefde persoon in de stad en de wijde omgeving. Hij overleed op 6 december van het jaar 343 of daaromtrent, en al snel na zijn dood deden verhalen de ronde over de wonderen die hij had verricht. Dat vergrootte zijn aantrekkingskracht nog, en dus werd Nicolaas heilig verklaard. Hij gold als de schutspatroon van kinderen, ongehuwde maagden, Foto: In Myra bleven na de grafroof de reliekschrijn zelf en een paar botjes achter. Sinds 1955 zijn die te bewonderen in een museum in Antalya. Overigens beweren de stad Venetië en de Russisch Orthodoxe kerk dat zij de enig ware overblijfselen van Sint-Nicolaas bezitten. schoorsteenvegers en reizigers. En bovenal van zeelui. Vooral in het gebied rond de Middellandse Zee werd hij door hen vereerd. Zijn beenderen werden in een reliekschrijn bewaard in een speciaal voor hem gebouwde kerk.

Bedevaart
In de eeuwen na zijn dood trokken duizenden gelovigen op bedevaart naar Myra. De stad kon die toevloed van reizigers goed gebruiken, want omdat de haven was dichtgeslibd, vielen andere inkomstenbronnen langzaamaan weg. De stad verpauperde en de meeste inwoners zochten hun heil elders. Toen de stad in 1087 in handen van de Turken dreigde te vallen, sliep niemand in West-Europa daar een nacht minder om. Wat men in de christelijke wereld wel erg vond, was dat het stoffelijk overschot van de heilige Nicolaas ook in handen van de moslims zou vallen.

Bari
In de Zuid-Italiaanse stad Bari liepen de gemoederen hoog op. Besloten werd tot een geheime missie. Plaatselijke zeelui voeren naar Myra en roofden daar de beenderen van de goedheiligman uit de reliekschrijn. Die werden vervolgens herbegraven in Bari zelf, waar speciaal een nieuwe kathedraal werd gebouwd. De paus proclameerde dat er twee maal per j aar een processie moest worden gehouden: op 9 mei; de dag dat de beenderen in Bari aankwamen, en op 6 december; de sterfdag van Sint Nicolaas. Dat gebeurt tot op heden. Vooral de voorjaarsprocessie is prachtig van symboliek: een 17e-eeuws houten beeld van de heilige wordt op 8 mei naar zee gedragen en op een bootje gezet. Daar dobbert het tot de volgende dag. Op 9 mei komt de heilige dan met veel bombari in de haven aan. Dat klinkt bekend…

Spanje
Sinterklaas komt sindsdien dus eigenlijk uit Italië. Hoewel; Italië zoals wij dat nu kennen, bestaat pas sinds 1861. Het Italiaanse schiereiland was na de val van het Romeinse rijk uiteengevallen in tal van stadstaatjes, provincies, kolonies en wat niet al. Door oorlogen en huwelijken veranderden de verschillende steden en streken regelmatig van bewind. Bari was net als Myra een havenstad binnen het Byzantijnse Rijk. Myra viel in handen van de Turken, en Bari was kort daarvoor veroverd door de Noormannen, die een koninkrijk hadden gevestigd in Sicilië en Zuid-Italië. Dit koninkrijk werd in 1503 Spaans bezit en bleef dat tot diep in de 18e eeuw. Bari was dus lange tijd een Spaanse stad. En daarmee komt Sinterklaas dus toch uit Spanje.

Bron:
http://www.wereldsint.nl/volw/weetjes/sintmyra


donderdag 6 december 2007

Die Walküre


Eerste Toneel (1e akte)

Siegmund is op de vlucht voor zijn vijanden. Gewond en uitgeput komt hij aan bij het huis van Hunding en zijn vrouw Sieglinde, alwaar hij aan het eind van zijn krachten neervalt bij de haard. Sieglinde is thuis en ontfermt zich over de vreemdeling. Ze geeft hem te drinken en haalt hem over om uit te rusten. Samen wachten ze op Hunding, de man des huizes.

Tweede Toneel (1e akte)

Hunding komt thuis en vraagt aan Sieglinde wie deze vreemdeling is. Sieglinde verteld wat er is gebeurd en zoals het gebruik eist, biedt Hunding gastvrijheid aan. Hunding verzoekt Siegmund hem te vertellen wie hij is en langs welke wegen hij hier terecht is gekomen. Siegmund noemt zichzelf 'Wehwalt' en uit zijn verhaal blijkt dat zijn vijanden voor wie hij op de vlucht is, familie is van Hunding. Hunding doet zijn woord van gastvrijheid gestand gedurende de nacht, maar zodra de ochtend aanbreekt dient Siegmund zich met wapens te weren. Sieglinde bereidt Hunding's nachtdrank en samen gaan ze naar de slaapkamer, Siegmund in vertwijfeling achter latend.


Bron : www.hacom.nl/~detempel/Walkure/walkuref.html

woensdag 5 december 2007

Das Rheingold


Eerste toneel

De bodem van de Rijn. Verblijfplaats van de Rijndochters. In de Rijn zwemmen de Rijndochters spelend rond. De Nibelung Alberich ziet de Rijndochters zwemmen. Alberich is als betoverd door de Rijndochters en probeert ze één voor één te vangen. Elke Rijndochter houdt hem op haar beurt voor de gek. Plotseling ziet Alberich het goud flonkeren. Als hij van een van de Rijndochters hoort dat hij wereldmacht kan verwerven indien hij de liefde vervloekt en van het goud een Ring smeedt steelt hij het goud van de Rijndochters. Liefde en macht als antagonisten.

Bron : http://www.hacom.nl/~detempel/Rheingold/rheingold.htm

Der Ring

Der Ring is feitelijk een parabel over de macht, en beschrijft de vergeefse pogingen van de oppergod Wotan macht over de wereld voor zich te herwinnen, die door de dwerg Alberich gedwarsboomd worden. Wotan wordt hierbij gehinderd door zijn eigen wetten, die hij zelf heeft opgesteld teneinde oppergod te worden, en waaraan hijzelf ook onderworpen is (iets waaraan zijn echtgenote Fricka hem keer op keer fijntjes weet te herinneren!).

Doordat Alberich de liefde heeft afgezworen, is deze in staat met behulp van het Rijngoud een ring te smeden die hem grenzeloze macht over het aardrijk verschaffen zal. Wotan weet zich met een list deze ring toe te eigenen -die vervolgens door Alberich wordt vervloekt-, maar moet hem afgeven aan de twee reuzen Fasolt en Fafner, als loon voor de bouw van de burcht Walhalla, en als losgeld voor de godin Freya, de hoedster van de eeuwige jeugd, die door de reuzen als onderpand was ontvoerd.

In zijn pogingen de ring terug te krijgen schakelt Wotan achtereenvolgens zijn favoriete dochter, de Walküre Brünnhilde, zijn bastaardkinderen Siegmund en Sieglinde en tenslotte (indirect) het kind van die twee, Siegfried in.

Zijn pogingen om anderen te laten uitvoeren wat hij zelf eigenlijk wil bereiken falen echter, en uiteindelijk verliest Wotan alles wat hij heeft ingezet, alsmede zijn eigen eeuwige bestaan en dat van zijn collega-goden. Als Brünnhilde in de finale van de Götterdämmerung de ring en zichzelf in het vuur werpt, berust Wotan in zijn ondergang, en wordt ook Walhalla vernietigd.

Hoewel de namen van de personages voor een groot deel zijn ontleend aan het middel-hoogduitse Nibelungenlied is het werk slechts in zeer beperkte mate aan dit middeleeuwse epos ontleend.


Bron :http://nl.wikipedia.org/wiki/Der_Ring_des_Nibelungen

dinsdag 4 december 2007

Der Ring des Nibelungen

Der Ring des Nibelungen is het magnum opus van Richard Wagner, geschreven tussen 1853 en 1874. De 'ringcyclus' is een vier voorstellingen durende muziek-theaterproductie, door Wagner omschreven als 'Ein Bühnenfestspiel für 3 Tage und einen Vorabend'. De cyclus omvat 4 samenhangende werken, Das Rheingold, Die Walküre, Siegfried en Götterdämmerung (in Nederlands: Godenschemering). De première van de Ring vond plaats in augustus 1876 in het Bayreuther Festspielhaus onder leiding van dirigent Hans Richter.



Bron :http://nl.wikipedia.org/wiki/Der_Ring_des_Nibelungen

maandag 3 december 2007

Jij, Bootsman


Als alles tegen zit
en zee
en zon en hoge golven
helse wolken ontketenen
tot stormkracht…

Hoe blijf jij dan
onze bootsman
onze leidsman
onze helmsman
die altijd het antwoord weet,
ook al weet je het antwoord waarschijnlijk niet?

Maar jij - om het even -
gedreven
in de stille, rustige wateren
van de moederhaven
leid dit gehavend schip

Geen woord teveel gedragen
een hart vol zorgen stil...
dek en woorden weer schoon gevagen.


zondag 2 december 2007

In schrijven één, die naam


De aarde onverstoord
in bruin, gebroken
arduin in zweem basalt der zee
en
bloem geknakt ontloken…

In schrijven één, die naam;
koud en kil mijn zoon
druk ik u teder


zaterdag 1 december 2007

Ubi sunt


Thema uit de letterkunde van de late Middeleeuwen dat zijn naam ontleent aan de beginregels van de 13e-eeuwse Latijnse hymne De contemptu mundi (Over de verachting van de wereld): ‘Ubi sunt qui ante nos in hoc mundo vixere?’ of ‘Waar zijn zij die vóór ons op deze wereld geleefd hebben?’ Het thema is eeuwenlang in zwang gebleven, vgl. bijv. Thomas a Kempis, De imitatione Christi, I.3: ‘Dic mihi ubi sunt modo omnes illi domini et magistri quos bene novisti dum adhuc viverent et studiis florerent?’, dat in de Middelnederlandse vertaling (ed. De Bruin, 1954) luidt: ‘Seg my, waer sijn nu die heren ende die meesters die du wel kendes doe si leefden ende bloeyden in haren consten?’.

Het ubi sunt-thema is nauw verwant met het vanitas- en vado mori-thema. De wereldverzaking is echter een andere dan die in de ars moriendi. Laatstgenoemde is zuiver religieus, het ubi sunt-thema meer filosofisch. Als Middelnederlandse literaire representanten kunnen worden beschouwd het Refreyn vander doet van Anthonis de Roovere (ed. Mak, 1955), met daarin de kenmerkende regels:

Waer is Alexander de groote bevaren// nu
Die Heere der werelt is ghenaempt

en het ‘Exempel van den spieghel des verstans doir die doot’ in: Thomas van der Noots 't Paleertsel ende den triumphe der vrouwen (1514).

Bron :http://www.dbnl.org/tekst/bork001lett01/lexicon_022.htm

Illustratie: schilderij Vanitas - Claes ca. 1630

vrijdag 30 november 2007


donderdag 29 november 2007

Tears in heaven...

Would you know my name
If I saw you in heaven
Will it be the same
If I saw you in heaven
I must be strong, and carry on
Cause I know I don't belong
Here in heaven

Would you hold my hand
If I saw you in heaven
Would you help me stand
If I saw you in heaven
I'll find my way, through night and day
Cause I know I just can't stay
Here in heaven

Time can bring you down
Time can bend your knee
Time can break your heart
Have you begging please
Begging please

(instrumental)

Beyond the door
There's peace I'm sure.
And I know there'll be no more...
Tears in heaven

Would you know my name
If I saw you in heaven
Will it be the same
If I saw you in heaven
I must be strong, and carry on
Cause I know I don't belong
Here in heaven

Cause I know I don't belong
Here in heaven

Eric Clapton

woensdag 28 november 2007

Afscheid nemen

Afscheid nemen
duurt maar even
- de lengte van een ordinaire brief
minutieus getimed
zakelijk hard geschreven –
Vertrokken ben je immers
lang
de achterdeur ontsloten
een kiertje

Iedereen te laat
die je nog grijpen wil
behalve één…

Je vriend tot leven



dinsdag 27 november 2007

Ik, Voorbij

Elk uur klokt de tijd haar eigen weg
wist elk spoor op dit moment
Elk uur sterft de tijd haar eigen graf
wist eindig wat oneindig was
Elk uur gaapt de wonde open
wist tijd in weten het verleden

Ik, Voorbij ... tot wat nog rest

maandag 26 november 2007

Aristoteles


...

De reden waarom we zoveel weten van Eudoxus' systeem is, omdat Aristoteles (384 - 322 v.C.), werelds beroemdste wetenschapper, dit systeem aanhing. Aristoteles beschouwde het systeem echter niet als een wiskundige benadering van de banen van de hemellichamen, maar als de werkelijkheid. In Aristotoles' ogen bestonden Eudoxus' cirkels écht.

Aristoteles maakte ook een aantal ‘verbeteringen' aan Calippus' werk. Het oorspronkelijke systeem was voor elk lichaam onafhankelijk. Aristoteles veranderde het zodanig dat het een mechanisch model werd waarbij de draaiing van de sfeer van de vaste sterren de andere hemellichamen aandreef. Aan Calippus' model voegde hij maar liefst 22 cirkels toe. Aristoteles' werk was niet bepaald een verbetering te noemen. Het loste ook geen van de tekortkomingen van het oorspronkelijke model op.

Aristoteles probeerde de "cirkelvormige banen" van de lichamen te verklaren door een nieuw element in te voeren, ether. Dit element zou lichter zijn dan de andere vier (water, vuur, lucht en aarde) en cirkelvormig bewegen. Niet alleen de sterren en planeten waren gemaakt van ether, ook de rest van het heelal vanaf de baan van de maan bestond uit (niet overal even zuiver) ether. De aarde was verdorven, de hemel was goddelijk.

Waarom gebruikten de Grieken cirkelvormige banen? Ze wisten dat de aarde een bol was, logischer wijs moest dan ook het heelal een bol zijn. Aristoteles bedacht dat de planeten op kristallijnen (doorzichtige) bollen vast moesten zitten. Ze beweegden in cirkelbanen; cirkelbanen zijn volgens hem de enige bewegingen die eeuwig en onveranderlijk zijn (hij was niet de eerste met dit idee, Pythagoras betoogde dit ook al).

Aristoteles was een wetenschapper in hart en nieren en pakte de meeste problemen met systematiek aan. Het is jammer dat hij dat met de astronomie niet deed. Zijn beweringen waren op geen enkele waarneming of logica gefundeerd. Dat is vooral jammer, omdat Aristoteles' geschriften een enorme autoriteit bezaten.

Zijn beweringen hielden astronomie als wetenschap voor bijna 2 millenia terug. In de 15e eeuw bracht Copernicus het heliocentrische idee weer terug tot leven. Kepler ontdekte dat de planeetbanen niet cirkel- maar ellipsvormig waren en Newton verklaarde dat de bewegingen van de planeten ook zonder ether mogelijk zijn.

Om met de woorden van Lloyd te spreken (Early Greek Science, blz. 99);

Voor meer dan twee duizend jaar, van de 4e eeuw voor Christus tot de 17e eeuw, heeft Aristoteles een niet eerder voorgekomen en onparallele dominantie uitgeoefend op Europese wetenschap en kosmologie.

Dat Aristoteles geen expert was (hij was voornamelijk bioloog) geeft hij zelf toe;

Maar, voor de rest, moeten we deels zelf onderzoeken, deels leren van andere onderzoekers, en als diegene die dit onderwerp heeft bestudeerd, een tegengestelde mening heeft aan wat we nu hebben gesteld, moeten we beide meningen waarderen, maar de meest accurate volgen. (Metaphysics 1073 b 13 ff)

Bron : http://mediatheek.thinkquest.nl/~lla015/Astronomie/Vuurenether2.php
Illustratie : Dantes kosmologie :
www.dbnl.org/.../_die004199301ill15.gif

Geocentrisme


Het wereldbeeld van de middeleeuwen was gebaseerd op het geocentrisch wereldbeeld van de oudheid. Hierbij werd de aarde centraal en onbeweeglijk voorgesteld. Hieromheen bewogen zich respectievelijk de maan, Mercurius, Venus, de zon, Mars, Jupiter, Saturnus en tenslotte de sfeer van de vaste sterren. Daarbuiten en onzichtbaar vanaf de aarde bevond zich de sfeer van de engelen en de andere bewoners van de Christelijke hemel.

De aarde werd als een ronde sfeer beschouwd. De hardnekkige maar onjuiste mythe dat men toen in een platte aarde geloofde is gebaseerd op een 19de-eeuwse misvatting. Dat de aarde rond was was logisch voor een ieder die grote reizen had gemaakt − naar mate men naar het zuiden of naar het noorden reisde, stonden de zon immers hoger of lager aan hemel. Ook vorm van de aardschaduw tijdens een maansverduistering bewees dat de aarde rond was.

De middeleeuwse ‛natuurkunde’ was gebaseerd op die van de Griekse filosoof Aristoteles van Stagira (4de eeuw v.Chr.). Alle verschijnselen in de bovenmaanse wereld waren gebaseerd op cirkelvormige bewegingen en waren onveranderlijk en eeuwigdurend. Alle verschijnselen in de ondermaanse wereld waren gebaseerd op de wisselwerking van materiedeeltjes (samengesteld uit ‛aarde’, ‛water’, ‛lucht’ of ‛vuur’) en waren slechts tijdelijk van duur.

Bron : http://www.phys.uu.nl/~vgent/artes/artesastro.htm

zondag 25 november 2007

The battle for medieval earth

Geocentrisme

Bron:http://www.kennislink.nl

Heliocentrisme

Bron: http://images.google.be

Heliocentrisme


... "Na lang onderzoek ben ik eindelijk tot de overtuiging gekomen: dat de zon een vaste ster is. Dat ze omgeven is door planeten die om haar heen draaien en waarvan zij het middelpunt en de fakkel is; dat er behalve de hoofdplaneten nog planeten van de tweede orde zijn, die eerst als satellieten rond hun hoofdplaneten draaien en samen met hen rond de zon; dat de aarde een hoofdplaneet is, onderworpen aan een drievoudige beweging; dat alle verschijnselen van de dagelijkse en jaarlijkse beweging, de regelmatige terugkeer der seizoenen, alle wisselvalligheden van het licht en van de temperatuur van de atmosfeer die ermee gepaard gaan, het resultaat zijn van de wenteling van de aarde om haar as en van haar periodieke beweging rond de zon; dat de schijnbare loop der sterren slechts een optische illusie is, die teweeggebracht wordt door de werkelijke beweging van de aarde en door de schommelingen van haar as; dat tenslotte de beweging van de planeten aanleiding geeft tot twee soorten verschijnselen, die men zeer goed moet onderscheiden: de ene soort is het gevolg van de beweging van de aarde, de andere soort van de beweging van deze planeten rond de zon. Op die manier heerst de zon, als op een koningstroon gezeten, over heel de sterrenfamilie die haar omringt. "

Nicolas Copernicus



bron: W. Verrelst, De renaissance. Documentatiemappen geschiedenis en maatschappij. De Nederlandsche Boekhandel, Antwerpen, 1984, blz. 34.

...
" The massive bulk of the earth does indeed shrink to insignificance in comparison with the size of the heavens. "

Nicolas Copernicus

Bron : http://www.brainyquote.com/quotes/authors/n/nicolaus_copernicus.html